X
تبلیغات
وبلاگ تخصصی درس علوم تجربی - مقاله

وبلاگ تخصصی درس علوم تجربی

مطالب مهم درسی - طرح غنی سازی - نمونه سوالات علوم - مطالب جدید علمی

مقاله

بسمه تعالی

 

طرح غنی سازی تجارب یادگیری درس علوم

دبیر : ابوطالب امانی

آموزش علوم تلاشی است برای رشد و شکوفایی توان های بالقوه نه ایجاد توان !

ضمن تقدير وتشکر از کليه عزيزاني که در زمينه تعليم وتربيت فرزندان اين مرز وبوم همت گماشته  ودر فکر اعتلاي فرهنگ وپيشرفت جامعه ي اسلامي  خود هستند.

کلاس هاي آموزش اين طرح توسط اساتيد مجرب آقاي جوادی و سرکار خانم جوادی در دو نوبت  صبح و عصر در روزهای 18 و 19 و 25 آبان ماه 1390  در مدرسه راهنمایی جامعه الزهرا ناحیه یک شهرستان بندر عباس  با  هدف تدریس کیفیت (مرتبط ساختن موضوع با زندگی- کار گروهی- تولید مفهوم به وسیله یادگیرنده- تاکید بر فعالیت های عملی و فکری و مهارتهای فرآیندی- استفاده از تکنیک های ارزشیابی مستمر- استفاده از روش های جایگزین و متفاوت) برگزار گردید و همراه با بحث وتبادل نظر همکاران محترم وبيان نمونه هایی از طرح و راه حل مشکلات احتمالي براي اجراي آن وچگونگي اجراي  طرح برگزار شد.

 پس از آموزش لازم و استفاده از تجربيات همکاران محترم  در اين زمينه اينجانب ابوطالب امانی دبير علوم تجربي مدرسه ي راهنمايي شهید شریفی حاجی اباد اقدام  به اجرای اين طرح در درس علوم  تجربي کلاسسوم  راهنمايي نمودم   :

ابتدا گروه بندي اعضاي کلاس وبعد توجيه دانش آموزان جهت اجراي طرح جديد وبيان نکات لازم  در اين زمينه نمودم .چون کلاس هاي علوم اين مدرسه کلاً در آزمايشگاه برگزار مي شود اجراي اين طرح  بسيار  آسان تر شده و براي اجراء با مشکلات کم تر ي روبرو شدم  . که لازم است در اين مورد  از همکاري صميمانه مدير  وساير همکاران  اين آموزشگاه تشکر وقدراني گردد.

لازم به ذکر است چون ساعت  درس علوم 4 ساعت است و حجم کتاب کمی زیاد می باشد  يکي از مشکلاتي که همه ي همکاران براي اجراي اين طرح بيان مي کند کمبود  وقت  و وقت گير بودن اين روش است که اينجانب جهت حل  اين مشکلات  کلاس را به نحوي گروه بندي کرده ام که هرسرگروه خود زير گروه ،گروه ديگري باشد وهر هفته سر گروه ها موظف اند تا از اعضاء گروه خود درس را بپرسند ودر ليست مخصوص ثبت نمايند وتحويل دهند وآزمايشات درس را تقسيم نموده وهر گروه وسايل مورد نياز آزمايش  گروه خود را آماده کنند  تا در جلسه ي بعد وقت کلاس  گرفته نشود وچون در اين روش رقابت بيشتري بين دانش آموزان ايجاد مي شود  وخودشان آزمايشات را انجام مي دهند ياد گيري عميق تر و بهتر صورت مي گيرد  وچون به  انجام آزمايش  ها  نمره   تعلق   مي گيرد هر گروه سعي در بهتر انجام دادن آنرا دارند و درس بيشتر جنبه ي عملي پيدا مي کند  لذا ياد گيري آن دوام  بيشتري داشته وعمقي تر است  . از نکات مثبت  ديگر اين روش  اين که اگر همکاران محترم فقط براي يکسال وقت بيشتري گذاشته و مطالبي جمع آوري  وبه صورت  مدون آورند در سالهاي بعد کار خودشان راحتر شده وشاهد پيشرفت شايان دانش آموزان خود خواهند بود و اين درس از حالت بي استفادگي وحفظي  درآمده وبشتر جنبه کاربردي وعملي پيدا مي کند  وهمگي مشتاق  کلاس علوم  مي شوندو در اين روش ممکن است هر کدام از دانش آموزان  در يک زمينه خاص اطلاعات  بيشتري نسبت به دبير خود داشته  که مي توان از آن استقبال کرد  وچنانچه فيلم يا مطلبي در مورد يکي از موضوعات درسي دارند اراﺋﻪ دهند وکلاس حالت يکنواختي وخستگي نداشته ودانش اموزان براي يکديگر احترام وارزش بيشتري قائل  شده و باعث تقويت اعتماد به نفس  آنان مي شود.

گزارش کار آزمایشگاهی

آزمایش های علوم همزمان بادرس انجام می شود وچون کلاسهای علوم درآزمایشگاه برگزار    می شود  برای دانش آموزان جذابیت خاص خود را دارد و نسبت به درس علوم و آزمایشگاه علاقه و   انگیزه ی بهتری پیدا می کند ودرضمن سی دی های آموزشی از قبیل  نرم افزار ، مجموعه  دروس وآزمایشگاه مجازی و  وصورت های فلکی ونجوم شناسی و .... در کلاس  برای آنها نمایش داده می شود وفعالیت های آزمایشگاهی در دفتری مخصوص با ذکر تاریخ وکمبود ها وشرح فعالیت و اسامی غائبین ثبت می گردد و ثبت اسامی غائبین دراین دفتر به دلیل آن است که مشخص شود چه کسانی در تمامی کلاسهای آزمایشگاهی حضور داشته اند تا بعدا جهت شرکت در مسابقات آزمایشگاهی برای آنها امتیازی ویژه محسوب شود که این کار باعث شده دانش آموزان علافه مند کمتر غیبت کنند که نتیجه آن یادگیری بیشتر دانش آموزان دراین درس باشد . همزمان بودن انجام آزمایش با درس باعث شده که آنچه تئوری  می خوانند عملا با چشم ببینند که درآموزش موثرترین راه است وپیشنهاد می گردددرصورت امکان بقیه مدارس نیز کلاس های علوم را در آزمایشگاه تشکیل دهند .

نمونه اي از برنامه ها وتصاوير  کارهاي انجام شده دراين مورد به پيوست می باشد .

                                                                           

                                                                                 با کمال تشکر

                                                                                ابوطالب امانی

 

 

 

طرح غنی سازی تجارب یادگیری  با هدف ارتقا تجارب یادگیری وکمک به اثر بخشی برنامه درسی ودر جهت ایجاد زمینه برای اندیشه ورزی دانش آموزان شکل گرفته است . در این طرح معلم به عنوان راهنما  وعنصر اصلی در تعلیم وتربیت نقش اساسی  وبسیار مهمی است  تجارب گرانبها  وبا ارزش معلم سبب فراهم آوری فرصت وزمینه یادگیری دانش آموزان می شود .در واقع تفکر ارزشمند کردن فرصتهای یادگیری،ایجاد زمینه  برای اندیشه ورزی دانش آموزان و بهادادن به عاملیت معلم ومدیر در فرایند یاددهی ویاد گیری از پیش فرض های اصلی به شمار می اید برای دستیابی به مقصود انجام طرح مورد نظر ،پنج محور زیر به عنوان بنیادهای فکری اثر بخشی تجارب یادگیری پذیرفته می شود

سودمند یا مفید ساخت برنامه درسی

کاربست فعالیتهای  فکری وعملی

ایجاد فرهنگ یادگیری از همیاران وهمکاران

یادگیری فعال

سنجش برای یادگیری 

 

هدف از این طرح مبادله وارتقاي تجارب معلمان و احیای نقش تصمیم گیری معلم در امر تدریس است به نحوی که اورا از یک انتقال دهنده مفاهیم (اپراتور)به معلمی تصمیم گیر و برنامه ریزوفكور تبدیل کند. فردی که در سه بخش زیر توانایی تولید برنامه و اجرای آن را داراست: 1-محتوای یادگیری : تغییر نگرش معلم به عنوان فردی که اجازه دستکاری و متناسب سازی محتوا، از زاویه توجه به کاربرد یادگیری در زندگی واقعی دانش آموز را دارد. 2-روشهای یاد گیری الف)یادگیری فعال: تا دانش آموزان درتولید مفهوم نقش داشته باشند. ب)یادگیری گروهی: تا دانش آموزان در تعامل با هم از هم بیا موزند. ج)فعالیت علمی، عملی و فکری بیشتر:تا دانش آموزان در تعامل مغز ها با دست ها عمیق تر بیاموزند. 3-ارزشیابی اف)ارزشیابی مستمر: به عنوان جستجوی موقعییتهایی که می توان ارزشیابی در خدمت یادگیری رادركلاس محقق كرد. ب)ارزشیابی پایانی:توجه به رویکرد های جدید در آزمون های پایانی و یادآوری اهمیت اجرای آزمون های عملکردی واستفاده از پرسش هاي تفكربرانگيزوخلاقيتي می دانیم که دانش آموزان نیازمند فرصت هایی برای یادگیری به شیوه های گوناگون ومعلمان نیازمند گنجینه ی روش های یاددهی-یادگیری بر آمده از نظریه های یاد گیری و نظریه های تربیتی هستند. معلم اندیشه ورز و متفکرکسی است که هم به دانش آموزوهم به موضوع درسی می اندیشد و تلاش می کندبانيازسنجي ازدانش آموز بین این دو پلی بسازد اما در طول سال ها و به تدریج دراین راه تجاربی می اندوزد. به نظر می رسد یکی از راههای دست یابی به اهداف و محور های ذکر شده در با لا استفاده از این تجارب است به نحوی که در دوره آموزشی معلمانی که در طرح شرکت می کنندبا هم و از هم می آموزند که : برای شروع تدریس بهترین شیوه های بر انگیزنده ي دانش آموزان چیست ؟ فهم کدام مفاهیم برای دانش آموزان دشوار است؟بااستفاده ازچه فعاليت هاي موازي می توان درک آن ها را ساده کرد؟ چگونه می توان از دانسته های دانش آموزان در جهت تفهیم مطالب جدید استفاده کرد؟ بهترین روش تدریس برای ارائه هر موضوع کدام است؟ درهرواحد يادگيري، ازكدام نوع ارزشيابي مستمربراي تكوين آموزه هاوبرطرف كردن نقاط ضعف فرآيند تدريس مي توان بهره برد؟ اشتباهات و بد فهمی های علمي رایج دانش آموزان در هر موضوع درسی کدامندوچگونه مي توان آنهارابرطرف نمود؟ در هر موضوع درسی ،كدام پرسش هاي پاياني تفكربرانگيزتراست وباعث ايجاد خلاقيت دردانش آموزان مي شود؟ وده ها سوال دیگر همکارانی که برای این طرح انتخاب شده اند بایدعلاوه بر آنکه انگیزه لازم برای شرکت در دوره 32ساعته آموزشی را داشته با شندضروری است از قبل مطالعاتی در مورد روشهای نوین تدریس مانند:طرح شبکه ای-کاوشگری-ساخت گرایی-بارش فکری-مقایسه ای - اعضای تیم-پزوهش و نوع آوری-دریافت مفهوم و غیره داشته در تدریس تخصصی کتاب مسلط بوده وتوانایی برنامه ریزی درسی را دارا باشند. اگر شما نیز یکی از معلمانی هستید که دراین طرح شرکت می کند بدینوسیله بعلت حضور در این طرح بزرگ و تا ثیری که در آینده در آموزش علوم و ریاضی به فرزندان ایران زمین خواهید داشت به شما تبریک می گویم.

البته بنده در سال های قبل موفق به حضور در این طرح نشده بودم اما امسال به لطف خداوند در این طرح شرکت نمودم . که بسیار برای شخص بنده مفید واقع گردید .

این دوره با هدف تدریس کیفیت (مرتبط ساختن موضوع با زندگی- کار گروهی- تولید مفهوم به وسیله یادگیرنده- تاکید بر فعالیت های عملی و فکری و مهارتهای فرآیندی- استفاده از تکنیک های ارزشیابی مستمر- استفاده از روش های جایگزین و متفاوت) برگزار گردید.

این دوره در دروس علوم  پایه سوم راهنمایی ویژه دبیران مجری طرح غنی سازی تجارب یادگیری دروس علوم و ریاضی به همت مدرسین محترم سرکار  خانم   پرویزی- و  جناب آقای  جوادی برگزار شد. که جای دارد در همین جا از زحمات این دو بزرگوار تشکر نمایم.

از وقتی که این طرح را اجرا می کنم در کلاس درس با انرژی و روحیه بهتری وارد کلاس می شوم و شیوه نوین تدریس یکی از مزایای آن همین احساس نشاط و فرحبخشی در کلاس درس است چون این معلم نیست که کلاس را اداره می کند بلکه دانش آموزان خودشان در اداره کلاس نقش دارند .

در اینجا به صورت خلاصه روش ها و کارهایی که در تدریس از آنها کمک می گیرم را یاد آور می شوم .

1 – استفاده از کلاس ویژه علوم . مانند آزمایشگاه یا طبیعت ( مرکز یادگیری)

2 – طرح و اجرای تابلوهای آموزشی در مدرسه و کلاس توسط دانش آموزان

3 – طرح و اجرای تابلوی اخبار علمی در کلاس توسط دانش آموزان

4 – استفاده از همکاران و اولیای فن جهت کمک در تدریس مطالب تخصصی علوم

5 – استفاده از پوشه کار

6 – استفاده از کاربرگهایی جهت آمادگی دانش آموزان قبل از تدریس درس جدید

7 – طرح سوالاتی توسط دانش آموزان و استفاده از آنها در ارزشیابی های پایانی یا کلاسی با ذکر نام طراح سوال

8 – برگزاری مسابقات علمی در بین دانش آموزان مدرسه یا شعبه های مختلف در پایه اول و دوم و سوم راهنمایی یا بین سایر دانش آموزان مدارس راهنمایی سطح شهر .

9 – طراحی و ایجاد وبلاگ تخصصی علوم ( توضیح در پایان  همین مقاله )

10 – برگزاری اردو ها و گردش های کلاسی در طبیعت یا کوهها یا چشمه و ....

11 – نمایش فیلم های علمی

12 – بردن دانش آموزان به نمایشگاههای کتاب یا استفاده از کتابخانه و مشاهده کتابهای علمی

و ....

 

روش های الکترونیکی

من یک وبلاگ طراحی و ایجاد نموده ام که دانش آموزان به آن مراجعه مینمایند و ضمن استفاده و بازدید از مطالب مهم درسی یا علمی یا سرگرمی ها . سوالاتی نیز در آن مطرح شده است که دانش آموزان به آن سوالات پاسخ میدهند ( البته اکثر سوالات را به صورت سوالات فکری و مفهومی طرح نموده ام ) و در قسمت نظرات با نام خود جواب سوال ها را می نویسند . و در کلاس نیز به کسانی که بهترین پاسخ ها را داده باشند جوایزی به آنها اهداء  خواهد شد .

استفاده از اینترنت و این وبلاگ به دانش آموزان کمک می کند که حتی در ایام تعطیل نیز از جریان آموزس دور نباشند و با فراگرفتن مطالب جدید زمینه برای یاد گرفتن درس بعدی نیز برای آنها مهیا باشد . چون قبل از تدریس درس جدید برای هر پایه مطالب در وبلاگ قرار میدهم که با آن درس همخوانی و ارتباط داشته باشد .

البته این وبلاگ هنوز روزهای اولیه  شروع فعالیت خود را میگذراند و روز به روز بر امکانات آن افزوده خواهد شد  .

                      آدرس وبلاگ

www.ooolooom90.blogfa.com  

 

با تشکر ابوطالب امانی

دبیر علوم تجربی مدرسه راهنمایی شهید شریفی حاجی آباد . 

 

 

 

 

 

مقاله ای درباره طرح غنی سازی تجارب یادگیری درس علوم سوم راهنمایی

به نام خدا

آموزش علوم فرآیند کشف است .

آموزش علوم تلاشی است تدریجی و زمان بر نه اقدامی ناگهانی.

آموزش و پروش جريان جامعه پذيري يا اجتماعي كردن اعضاي جديد جامعه است جرياني كه طي آن مجموعه اعتقادات ، رسوم ، هنجارها ، ارزشها ، رفتارها و مهارتها به نسلهاي جديد منتقل مي شود . آموزش و پروش رسمی در هر جامعه اي ، ضمن انتقال ميراث فرهنگي و اجتماعي زمينه هاي رشد همه جانبه فردي و اجتماعي را در بين افراد آسان مي كند .

در هر جامعه اي هدف آموزش و پرورش تربيت فرد بر طبق ارزشهاي فرهنگي ، ديني ، اجتماعي و سياسي آن جامعه است و آموزش و پروش در تلاش است كه انسان را متناسب با الگوهاي جامعه خود تربيت كند . در طول تاريخ ، انسان كوشيده است كه تجارب و يافته هاي خود را به نسل هاي آينده انتقال دهد اين نياز به آموزش و      يادگيري ،‌ سبب بقاي جوامع بشري شده و فرهنگ سازي از آرمانهاي انسان گرديده  است . آموزش و پرورش كليد توسعه همه جانبه جوامع بشري است چرا كه هدف آن تربيت انسان است . در جوامع نخستين ياد دادن و ياد گرفتن به شيوه سنتي و از طريق بازسازي تجارب صورت مي گرفت و به صورت اطلاعات حفظ و گسترش مي يافت در نتيجه مردم كمتر به  فكر توسعه بودند در حاليكه در يكصد سال گذشته بدليل توجه به آموزش و پرورش ،  پيشرفت هاي مهمي صورت گرفته است . در گذشته رقابت بين منابع اصلي سرمايه يعني منابع طبيعي ، زيرزميني و كشاورزي در عرصه توسعه بود ولي امروز نيروي انساني همراه با دانش و مهارت حرف اول در پيشرفت را مي زند و با توجه به اينكه خاستگاه تربيت نيروي انساني نظام تعليم و تربيت است بنابراين بيشترين تاثير را بر پيشرفت جامعه دارد. پس بايد براي ارتقاء نظام آموزشي كوشيد كه مقدمه اين مهم توجه به تجارب یادگیری  در آموزش و پرورش مي باشد .

يادگيري و نحوه انديشيدن و تفكر از بارزترين وي‍ژگي انسان هاست پس شايسته است كه انسان ها ياد بگيرند که خوب ببينند ، خوب بشنوند ، خوب بينديشند و رموز خلقت را كشف كنند تا بتوانند زمينه هاي بالقوه را به خلاقيت و نوآوري تبديل كنند زيرا كه روحيه تحقيق و جستجو گري همواره محرك انسان ها بوده و سبب توليد دانش گرديده است اما رويكردهاي آن در دوره ها و جوامع گوناگون از وي‍ژگي هاي فرهنگي و اجتماعي آن جوامع متاثر شده است كه با بررسي تجارب یادگیری جوامع مي توان به آنها دست پيدا كرد . بررسي تجارب یادگیری باعث پرورش و گسترش انديشه مي شود و مي تواند دست اندركاران تعليم و تربيت را در تدوين و تنظيم برنامه ريزي آموزشي ياري رساند چرا كه تجربه كردن تجربه كاري است اشتباه و با نگاهي به تجارب دیگران مي توان از آن دوري گزيد . مثلا تا بيش از اين تصور همگان در آموزش اين بود كه نحوه تدريس را معلم مشخص مي كند در حاليكه در عصر حاضر علماي تعليم و تربيت به اين نتيجه رسيده اند كه روش تدريس بايد با نحوه يادگيري دانش آموز همخواني داشته باشد ويا اينكه اجراي برنامه هاي رسمي رادرهر شرايطي بطوردقيق ممكن ميدانستند درحاليكه چنين نيست چراكه يادگيري ازطريق ارتباط بين افرادميسراست . دستيابي به اين نتايج يك شبه نبوده بلكه با بررسي عملكرد آموزش و پرورش در گذشته و تحليل آنها توسط پژوهشگران اين عرصه بدست آمده است .

استفاده از تجارب همکارن و استفاده در امر تدریس می تواند در پيشرفت نظام آموزشي و انتقال آموزش و پرورش اصيل و غني به نسل هاي بعدي موثر باشد و طرح غنی سازی و تجارب یادگیری دروس علوم و ریاضی که امسال در حال اجرا است می تواند یکی از گام های موثر در این پیشرفت باشد و امید است با اجرای این طرح در سطح مدارس همگی در تحقق این هدف سهیم باشیم .

آبان ماه 1390

ابوطالب امانی دبیر علوم تجربی

مدرسه راهنمایی شهید شریفی بندر عباس

 

+ نوشته شده در  جمعه شانزدهم دی 1390ساعت 19:39  توسط امانی  |